Akant - Miesięcznik Literacki - literatura, poezja, recenzje - akant.orgAkant - Miesięcznik Literacki - literatura, poezja, recenzje - akant.org
  • O wydawnictwie
  • Info
    • Kontakt
    • Redakcja
    • Wskazówki dla autorów
    • Logowanie
  • Publikacje
    • Polecane artykuły
    • Polecane książki
    • Nadesłane
  • Szukaj
    • Świat Inflant
    • Wydarzenia
Grzegorz Grabowski
Polecane
10 marzec 2024

Grzegorz Grabowski - Estoński dramat

W dwudziestoleciu międzywojennym Estonia jest państwem niepodległym, od 1934 r. rządzonym autorytarnie przez „ojców niepodległości”: Konstantina Patsa, pierwszego premiera Estonii, i generała Johana Laidonera, pierwszego dowódcę sił zbrojnych.

Pucz Patsa i Laidonera jest odpowiedzią na zaawansowane przygotowania faszystowskiego zamachu stanu, organizowanego przez Estoński Związek Uczestników Wojny Wyzwoleńczej, tzw. wabasów. W 1938 r. Pats zostaje wybrany na prezydenta republiki.

Sierpień 1939 – w Moskwie zostaje podpisany układ Ribbentrop-Mołotow, oddający Estonię, podobnie jak inne kraje bałtyckie i Mołdawię w strefę wpływów ZSRR.

14 września 1939 – wymuszone przez Niemców internowanie w Tallinie polskiego okrętu podwodnego „Orzeł”. Po czterech dniach „Orzeł” ucieka.

28 września 1939 – Estonia podpisuje wymuszony przez ZSRR układ o wzajemnej pomocy. Powołując się na zatopienie frachtowca „Mietallist” przez nieznany okręt podwodny (wskazywano na „Orła”, choć w rzeczywistości frachtowiec storpedowały okręty radzieckie), Mołotow żąda, by na terytorium Estonii zostały rozmieszczone radzieckie bazy morskie. Siły radzieckie są w Estonii liczniejsze niż armia republiki. Wielu Estończyków walczy w fińsko-radzieckiej wojnie zimowej 1939/40.

16 czerwca 1940 – Estonia przyjmuje radzieckie ultimatum, żądające zmiany rządu i wpuszczenia kolejnych oddziałów Armii Czerwonej. Prezydent Pats i generał Laidoner wydają rozkaz zakazujący estońskiej armii nawet symbolicznego oporu (dlatego dziś obowiązuje w Estonii rozkaz gen. Aleksandra Einselna, u progu drugiej niepodległości głównodowodzącego estońską armią, który przez wiele lat był wysokim rangą oficerem armii amerykańskiej , że siły zbrojne republiki stawią natychmiastowy opór każdej agresji. Rozkaz może zostać zmieniony tylko przez prezydenta w publicznym orędziu do narodu). Dzień później całą Estonię zajmują wojska radzieckie, a pięć dni później powstaje promoskiewski rząd kolaboracyjny.

6 sierpnia 1940 – Estonia zostaje włączona do ZSRR. Do Armii Czerwonej zmobilizowano 30 tysięcy Estończyków. W lasach powstają pierwsze formacje partyzanckie, zwane „leśnymi braćmi”.

14 czerwca 1941 – początek masowych deportacji we wszystkich krajach bałtyckich. Pierwsza sowiecka okupacja kosztowała Estonię ok. 20 tys. deportowanych i aresztowanych.

Lipiec 1941 – wojska niemieckie zajmują Estonię.

Wrzesień 1941 – powstaje marionetkowy Samorząd Estoński, kierowany przez liderów faszyzującego Estońskiego Związku Uczestników Wojny Wyzwoleńczej. Oddziały „leśnych braci” zostają rozformowane. Do organizacji paramilitarnej Omakaitse, wyłapującej radzieckich kolaborantów i niedobitków Armii Czerwonej, zgłasza się 40 tys. ochotników. Załogi obozów jenieckich i koncentracyjnych działających na terenie Estonii stanowią w znakomitej większości formacje lokalne. Partyzantka i konspiracja antyniemiecka praktycznie nie istnieje.

Sierpień 1942 – do formowanego estońskiego legionu Waffen SS zgłasza się raptem 2 tys. ochotników. Następnego roku Samorząd Estoński decyduje się na pierwszą przymusową mobilizację.

30 stycznia 1944 – powszechna mobilizacja. Do wojska trafia kolejnych 38 tys. Estończyków.

18 września 1944 – powstaje rząd Juri Uluotsa. Tworzą go politycy liczący na to, że – podobnie jak w czasie I wojny światowej – konflikt rosyjsko-niemiecki stworzy szanse na odzyskanie niepodległości.

22 września 1944 – Armia Czerwona zdobywa Tallin. Łunę płonącego miasta widać aż w Helsinkach. Tysiące Estończyków uciekają z kraju.

Marzec 1949 – „wielka deportacja” kończy kolektywizację estońskiej wsi.

Lato 1953 – NKWD wyłapuje ostatnich „leśnych braci”.

 

Dramat Estończyków polegał na tym, że ten milionowy naród musiał, aby przetrwać, z kimś się związać, tym bardziej, że na terenie jego egzystencji starły się ze sobą wielkie machiny polityczno-militarne Niemiec i ZSRR. Estończycy, którzy kulturę współtworzyli przez wieki Niemcy, wybrali tych pierwszych. Po klęsce III Rzeszy kolaboracja z radzieckimi komunistami uznała charakter nie ideowy, tylko pragmatyczny. W ogóle Estończycy, pchani instynktem samozachowawczym są bardzo pragmatyczni. Gdy w 2014 roku decydowali się na UE i NATO to przeprowadzali punktowy rachunek zysków i strat.

 

Podobne artykuły

  • Grzegorz Grabowski - W niecałe pół godziny…
  • Grzegorz Grabowski - Niezależni księża i biskupi wywodzący się z rzymskiego katolicyzmu
  • Grzegorz Grabowski - Bez wizy można zwiedzać Kanał Augustowski i Grodno
  • Grzegorz Grabowski - Grodzieńska fara
  • Grzegorz Grabowski - Cały Woyniłłowicz
  • Grzegorz Grabowski - Polskie czasy w Laiuse (1582-1622)
  • Grzegorz Grabowski - Od Inflant zaczynając…
  • Grzegorz Grabowski - Niepospolite życie
  • Grzegorz Grabowski - Deportacja świadków Jehowy
  • Grzegorz Grabowski - Bogaty album z zakresu heraldyki i genealogii
  • Grzegorz Grabowski - Ulica na 10-lecie Bractwa Inflanckiego
  • Grzegorz Grabowski - Iwieniec i reszta

Ostatnio popularne

  • Marta Otfinowska-Blixt - Niekoniecznie dookoła świata
  • Robert Drobysz - Wentyl bezpieczeństwa
  • Jacek Kasprzycki - Przed obliczem biskupa Kazimierza
  • Elżbieta Rogucka - Blask przebaczenia w ciemnościach Auschwitz
  • Stanisław Chyczyński - Kolejna wielka księga Wierciochów
  • Królewski Konkurs Literacki - dla upamiętnienia 1000 rocznicy koronacji Bolesława Chrobrego

Podobne tagi

  • Stefan Pastuszewski 60
  • Stanisław Chyczyński 13
  • Roman Sidorkiewicz 19
  • Ludwik Filip Czech 14
  • Jerzy Stasiewicz 12
  • Jerzy Grupiński 11
  • Anna Kokot-Nowak 14

Często czytane

  • Królewski Konkurs Literacki - dla upamiętnienia 1000 rocznicy koronacji Bolesława Chrobrego
  • Krzysztof Gołębiewski - Czy w świecie kryminałów i romansów jest miejsce dla groteski filozoficznej?
  • Jerzy Stasiewicz – Przestrzeń czasowa osadzona w faktach, w poezji Zbigniewa Milewskiego
  • Maria Balcer - „Bezwzględna geometria życia” w wierszach Stefana Pastuszewskiego ( „Na krawędzi”)
  • Ewa Klajman-Gomolińska - Nawigator postpandemiczny
  • Nate Bear - Jak Palantir zmienił Ukraińców w szczury laboratoryjne i zrujnował Ukrainę
  • Mateusz Wabik - Miejsca świata
  • Emilia Uścim - Rozkwitające fraszki

Popularne

  • ALEKSANDER PUSZKIN - Wiersze w przekładzie Andrzeja Lewandowskiego
  • Andrzej Lewandowski - Powrót Cherubiny
  • ALEKSANDER PUSZKIN - Wiersze w przekładzie Andrzeja Lewandowskiego cz. II
  • Ewa Klajman-Gomolińska - Dwie komórki mojej ciotki
  • Aleksander Puszkin - Cyganie, przeł. Andrzej Lewandowski
  • Ewa Klajman-Gomolińska - Claudia Schiffer nie kocha Adama Boberskiego
  • Alicja Szczypka - Znudziła mi się wielka miłość
  • Ewa Klajman-Gomolińska - Tancerka tańczy, mężczyzna patrzy
  • Ewa Klajman-Gomolińska - Każda utopia ma swoje dno
  • Ewa Klajman-Gomolińska - Kolejny rozdział mesjanizmu Polski
  • Ewa Klajman-Gomolińska - Tak mi pusto, Panie
  • Ewa Klajman-Gomolińska - Literatura w eutanazyjnym świecie
  • Ewa Klajman-Gomolińska - Coś się kończy, coś się zaczyna - wyrok, nadzieja czy dotykanie prawdy...

Zobacz też

  • Grzegorz Grabowski - Niezależni księża i biskupi wywodzący się z rzymskiego katolicyzmu
  • Grzegorz Grabowski - Bez wizy można zwiedzać Kanał Augustowski i Grodno
  • Grzegorz Grabowski - Cały Woyniłłowicz
  • Grzegorz Grabowski - Od Inflant zaczynając…
  • Grzegorz Grabowski - Niepospolite życie
  • Grzegorz Grabowski - Deportacja świadków Jehowy
  • Grzegorz Grabowski - Bogaty album z zakresu heraldyki i genealogii
  • Grzegorz Grabowski - Ulica na 10-lecie Bractwa Inflanckiego
  • Grzegorz Grabowski - Iwieniec i reszta

Na skróty

  • O wydawnictwie
  • Info
  • Publikacje
    • Polecane artykuły
    • Polecane książki
    • Nadesłane
  • Szukaj
© akant.org - wszystkie prawa zastrzeżone

Main Menu

  • O wydawnictwie
  • Info
  • Publikacje
    • Polecane artykuły
    • Polecane książki
    • Nadesłane
  • Szukaj