- Marzena Jochymek-Sobczyk
- "Akant" 2010, nr 12
Marzena Jochymek-Sobczyk -Aksjologiczna interpretacja przestrzennej percepcji świata w poezji Danuty
W tekstach krytycznoliterackich dotyczących twórczości poetyckiej Danuty Muchy znamienny jest fakt ciągłego podkreślania oryginalności warsztatu artystki, jako cechy wyróżniającej jej poezję.
Fakt ten niewątpliwie skłania do ukazania znaczenia roli artysty, a przede wszystkim jego wyobraźni twórczej, jako kreatora świata przedstawionego utworów. Indywidualizm w sposobie kształtowania owego świata, nie zaś naśladownictwo, zdaje się być dla większości krytyków i teoretyków literatury wyznacznikiem prawdziwego talentu. Takiego też zdania był Iwan Turgieniew, który wyraził pogląd:
Ważne w literackim…, a zresztą myślę, że i we wszelkim talencie jest to, co zdecydowałbym się nazwać własnym głosem. Tak, ważny jest własny głos. Ważne są żywe, swoiste, swoje własne nuty, jakich nie ma w gardle u żadnego z innych ludzi, […] na to, żeby tak powiedzieć i wziąć tę samą nutę, należy mieć właśnie takie, w szczególny sposób ukształtowane gardło. Tak jest u ptaków… w tym tkwi główna cecha wyróżniająca żywego, oryginalnego talentu.
Oryginalność twórcza ujawnia się na różnych poziomach, nie tylko w metodzie pisania, języku, ale i w postawie wobec ukazywanych rzeczy i zjawisk oraz w sposobie ich wartościowania. W poezji Danuty Muchy, jej własny sposób widzenia świata, styl i specyfika myślenia obrazowego, kształtują świat przedstawiony utworów właściwy tej tylko artystce. W jego obrębie mieści się, będąca przedmiotem tejże pracy, przestrzeń o charakterystycznych właściwościach, wraz z jej wszystkimi wymiarami i składającymi się na nią elementami. Świat ten powstaje w wyniku gry fantazji i umysłu, jedynego i niepowtarzalnego ja twórczego.
Podmiot liryczny, którego sylwetka wyłania się w poszczególnych tomikach, może być przez nas utożsamiany z osobą samego twórcy. W myśl tego, wypowiedzi lirycznej bohaterki wierszy Danuty Muchy, zawierają elementy biografii życiowej i duchowej artystki. W utworach tych możemy odnaleźć odbicie osobowości poetki, jej psychiki i wydarzeń z życia codziennego, ale o ich proporcjach decyduje subiektywna osobowość twórcza. Analizując tę twórczość widzimy, iż zdarzenia i zjawiska z realnego świata nie zajmują najważniejszego miejsca w irracjonalnej przestrzeni poezji Danuty Muchy. Mimo osobistego charakteru liryków i przypuszczalnej ich bliskości z osobistymi doświadczeniami, realia codziennego życia nie mają znamion konkretnych sytuacji, są jedynie subtelnie zaakcentowane. Przede wszystkim wiersze stają się wyrazem artystycznego ja w sferze mentalnych przeżyć, wrażeń i uczuć. Są ukazaniem stanów emocjonalnych podmiotu lirycznego, jako alter ego poetki, które niejednokrotnie pozwoliło widzieć i czuć w tym, co małe i zwyczajne – odbicie wielkiego i niezwykłego. Odpowiednie w tym momencie wydaje się przytoczenie słów wiersza artystki, które ilustrują nam jak ze zwykłej codzienności powstaje niezwykły świat uchwycony w słowa:

