Stefan Pastusszewski - Apostolski prawosławny sobór w Dorpacie

W 2008 roku, liczący 7.000 wiernych, Estoński Apostolski Kościół Prawosławny (Eesti Apostolik-Õigeusu Kirik) w randze autonomicznej metropolii, podzielono na 3 diecezje ze stolicami w: Rewlu (Tallinn), Dorpacie (Tartu) i Parnawie (Pärnu).

Katedrą w Dorpacie został sobór pw. Zaśnięcia Bogarodzicy (Tartu Jumalaema Uinumise kirik) przy ul. Magaisini 1, a więc w samym centrum tego, drugiego co do wielkości miasta Estonii.

Świątynię tę na polecenie carycy Katarzyny II zaprojektował w stylu rosyjskiego klasycyzmu Paweł Szpeki z Nowogrodu Wielkiego. Wznoszono ją w latach 1776-1783. Budowla ma konstrukcję krzyżowo-kopułową i w latach 1840-1842 została gruntowanie przebudowana według projektu Adamsona. Do transeptu dobudowano wówczas z obu stron skrzydła boczne, powiększono centralną kopułę oraz dobudowano cztery boczne kopułki na walcowatych trzonach. Nad przedsionkiem wzniesiono dzwonnicę zwieńczoną iglicą. W ten sposób, w zasadzie dekomponując spokojny klasycystyczny charakter bryły, nawiązano do wzorca estońskich świątyń prawosławnych, jakim jest cerkiew pw. św. Katarzyny z 1768 roku w Parnawie, reprezentująca petersburski barok. Były to pierwsze, niezbyt zresztą udane próby szukania stylu narodowego w architekturze estońskiej. Dzięki powiększeniu świątyni można w niej było urządzić dwie boczne nawy ołtarzowe (pridieły), dzięki którym cerkiew zyskała rangę soboru, co znaczy, że można w niej równolegle odprawiać trzy nabożeństwa, czyli soborowo (wspólnie). Pridieł z 1860 roku nosi wezwanie św. Mikołaja, a z 1901 roku Izydora Juriewskiego, męczennika z Dorpatu, który wraz z 72 towarzyszami został zamordowany w 1472 roku, podczas ataku wojsk Zakonu Inflanckiego.

W 1919 roku w podziemiach soboru pochowano ciała zamordowanych  14 stycznia 1919 roku przez bolszewików duchownych: pierwszego biskupa Estońskiego Apostolskiego Kościoła Prawosławnego Platona (Paul Kulbusch; 1869-1919) i kapłanów: Michaila Bleivego i Nikolaia Bieżanieckiego. Później szczątki biskupa przeniesiono do soboru pw. Przemienienia Pańskiego (Tallinna Issandu Muutmise kirik) w Rewlu przy ul. Suur-Kloostri 14.

Dorpacki sobór pw. Zaśnięcia Bogarodzicy, w 1996 roku podczas podziału majątku pomiędzy Estońskim Apostolskim Kościołem Prawosławnym a Estońską Prawosławną Cerkwią Patriarchatu Moskiewskiego przypadł tej pierwszej. Biskupem dorpackim, mianowanym przez Świątobliwy Synod Patriarchatu Konstantynopolskiego, gdyż EAKP podlega pod jego jurysdykcję, jest biskup Ilija (Oiperv).

We use cookies

Na naszej stronie internetowej używamy plików cookie. Niektóre z nich są niezbędne dla funkcjonowania strony, inne pomagają nam w ulepszaniu tej strony i doświadczeń użytkownika (Tracking Cookies). Możesz sam zdecydować, czy chcesz zezwolić na pliki cookie. Należy pamiętać, że w przypadku odrzucenia, nie wszystkie funkcje strony mogą być dostępne.