Tadeusz Lira-Śliwa - Księga prawdy

ALEKSANDAR ČOTRIĆ urodził się w 1966 roku w Loznicy (Serbia). Jest prawnikiem. Mieszka i pracuje w Belgradzie. Należy podkreślić, że A. Čotrić aktywnie uczestniczy w serbskich przemianach społeczno-politycznych: obecnie jest posłem w serbskim parlamencie czwartej kadencji.
A. Čotrić wydał 8 zbiorów aforyzmów i 3 tomy opowiadań. Publikował na ła-mach serbskich i zagranicznych czasopism. Jego teksty były przekładane na wie-le języków, m.in. na angielski, francuski, hiszpański, niemiecki i polski. Aforyzmy A. Čotricia były publikowane w polskich czasopismach literackich, m.in. w „Akancie".
Teoretycy literatury określają aforyzm w następujący sposób: „Jest to zwięzłe sformułowanie, zwykle jednozdaniowe, ogólnej prawdy o charakterze filozoficznym, psychologicznym czy moralnym, odznaczające się stylistyczną wyrazistością i błyskotliwością. Mechanizm wypowiedzi aforystycznej opiera się najczęściej na chwytach antytezy i paradoksu" („Słownik terminów literackich", red. Janusz Sławiński, Wrocław 1976, s. 12).
W 2011 roku w Polsce ukazała się „Czarna księga" - wybór aforyzmów w A. Čotricia (redakcja i przekład: Olga Lalić-Krowicka). Moim zdaniem, serbski twórca jest mistrzem aforystycznego słowa. swoich wypowiedziach stosuje antytezę i paradoks. Oto charakterystyczny przykład:
Naród musi się obudzić, jeśli chce spać spokojnie.
Aforyzmy A. Čotricia to wyraz artystycznego protestu przeciw myśleniu dogmatycznemu i zagrożeniu jednostki przez zbiorowość. Autor piętnuje wyobcowaną władzę:
Spełnimy wszystkie wasze życzenia.
Nowymi obietnicami.
Serbski pisarz nie ogranicza się do zwięzłego opisu narodowych paradoksów. Jego aforystyka nawiązuje polemicznie do obiegowych sądów, wręcz „przenicowuje" znane powiedzenia, złote myśli i przesłania. Doskonale to potwierdza np. aforyzm:
Śmiech to zdrowie.
Jeśli śmiejecie się do wybranych.
Podobne klimaty artystyczne znalazłem w książkach najwybitniejszego polskiego aforysty - Stanisława Jerzego Leca (1909-196S). Można powiedzieć, że zwięzłe sformułowania serbskiego pisarza prowadzą literacki dialog z „Myślami nieuczesanymi" (cykl aforyzmów, 1957-1964) polskiego autora.
Operując celnie paradoksem, żartobliwą grą słów, aluzją, konceptem językowym - A. Čotrić osiągnął w swojej aforystyce wysoki poziom artystycznej oryginalności. Zdaniem Juraty Bogny Serafińskiej: „(...) również opowiadania Aleksandra Čotricia mogą się cieszyć dużym zainteresowaniem polskich czy-telników" (posłowie pt. „Księga aforyzmów - księga mądrości", s. 49).

Aleksandar Čotrić; Czarna księga. Wybór aforyzmów; redakcja i przekład: Olga Lalić-Krowicka; Krośnieńska Oficyna Wydawnicza, Krosno 2011, ss. 54